LED lampa nə qədər enerji qənaəti verir: hesablamanın məntiqi

Qənaəti düzgün qiymətləndirmək üçün eyni işıq miqdarı verən lampaların gücünü müqayisə etmək lazımdır. Hesabın addımlarını və tez-tez edilən səhvləri göstəririk.

«LED lampa on dəfə az yandırır» kimi iddialar tez-tez eşidilir, amma ev üçün real qənaətin nə qədər olacağı bir neçə şərtdən asılıdır: hansı lampanı əvəz edirsiniz, eyni işığı alırsınızmı və lampa gündə neçə saat yanır. Aşağıda bu suala öz evinizin rəqəmləri ilə cavab verməyin yolunu göstəririk.

Müqayisə vatla deyil, işıqla başlayır

Qənaəti hesablamaq üçün iki lampanın gücünü sadəcə yan-yana yazmaq kifayət deyil. Əvvəlcə onların təxminən eyni işıq axını verdiyinə əmin olmaq lazımdır. İşıq axını lümenlə ölçülür, istehlak isə vatla. Əgər köhnə lampanı daha zəif LED ilə əvəz etsəniz, istehlak azalar, amma otaq qaranlıqlaşar — bu, qənaət deyil, işığın azalmasıdır.

Ümumi bələdçi kimi: evlərdə geniş yayılmış 60 vattlıq közərmə lampası təxminən 800 lümen civarında işıq verir. Eyni işığı verən müasir LED lampa adətən 8–10 vatt aralığında olur. Dəqiq rəqəm modeldən asılıdır, ona görə LED alarkən qablaşdırmadakı lümen dəyərinə baxın və köhnə lampanın işığına yaxın olanı seçin.

Qənaət faizi necə tapılır

Eyni işıq verən iki lampa varsa, hesab sadədir:

• qənaət (vatt) = köhnə lampanın gücü − yeni lampanın gücü;
• qənaət faizi = qənaət ÷ köhnə lampanın gücü × 100.

Məsələn, 60 vatt əvəzinə 9 vattlıq LED qoyulubsa, fərq 51 vattdır. 51-i 60-a bölüb 100-ə vursaq, təxminən 85 faiz alınır. Yəni həmin nöqtədə işıqlandırmaya gedən elektrik istehlakı təxminən 85 faiz azalır. Közərmə lampasından LED-ə keçiddə bu faiz adətən 80–90 faiz aralığında olur.

Halogen lampalarda da mənzərə oxşardır, çünki onlar közərmə lampasından bir qədər səmərəli olsa da, eyni fiziki prinsiplə işləyir. Kompakt floresan («enerjiyə qənaət edən» spiral lampa) ilə LED arasında fərq isə xeyli kiçikdir: floresan lampa onsuz da közərmədən xeyli az yandırırdı.

Faizdən kilovat-saata

Faiz yaxşı fikir verir, amma hesaba təsir edən kilovat-saatdır. Onu tapmaq üçün qənaət edilən vatı iş saatına vurmaq lazımdır:

• gündəlik qənaət (kVt·saat) = qənaət (vatt) × gündəlik saat ÷ 1000;
• illik qənaət = gündəlik qənaət × 365.

51 vatt fərqi olan lampa gündə 5 saat yanırsa, gündə 0,255 kVt·saat, ildə isə təxminən 93 kVt·saat qənaət verir. Eyni lampa gündə yalnız yarım saat yanırsa, illik fərq cəmi 9 kVt·saat civarında olacaq. Buradan əsas nəticə çıxır: eyni faiz qənaəti uzun yanan lampada böyük, nadir yanan lampada kiçik fərq yaradır.

Pul ifadəsini tapmaq üçün illik kVt·saatı elektrik hesabınızdakı tarifə vurun. Tarif dəyişə bilər, ona görə öz son hesabınızdakı dəyəri götürmək daha dəqiq nəticə verir.

Pilləli tarif tətbiq olunan hallarda bir incəlik də var: aylıq istehlak müəyyən həddi keçəndə hər əlavə kVt·saat daha baha hesablanır. Belə olduqda LED-in azaltdığı kVt·saatlar ən yuxarı pillədən çıxılır və qənaətin pul ifadəsi orta tarifə görə hesablanandan bir qədər böyük ola bilər.

Hesabı təhrif edən səhvlər

Praktikada ən çox bu səhvlərə rast gəlinir:

• Daha parlaq LED seçmək. Köhnə 60 vattlığın yerinə 15 vattlıq güclü LED qoyulursa, qənaət azalır, otaq isə əvvəlkindən parlaq olur. Bu pis deyil, amma hesabda bunu nəzərə almaq lazımdır.
• Lampa sayını artırmaq. Təmirdən sonra bir çilçıraq yerinə on iki spot qoyulursa, hər lampa qənaətcil olsa da, ümumi güc əvvəlkinə yaxınlaşa bilər.
• Real iş saatını bilməmək. «Axşamlar yanır» deyə təxmin etmək əvəzinə bir həftə müşahidə edin.
• Gözləmə rejimini unutmaq. Ağıllı lampalar söndürülmüş vəziyyətdə də şəbəkədə qalır və az da olsa enerji sərf edir.

Tək lampadan bütün evə

Real mənzərəni görmək üçün evdəki hər işıq nöqtəsini siyahıya salın: gücü, sayı, gündəlik orta iş saatı. Hər nöqtə üçün yuxarıdakı hesabı aparıb nəticələri toplayın. Adətən məlum olur ki, qənaətin əsas hissəsi bir neçə uzun yanan nöqtədən — mətbəx, qonaq otağı, dəhliz, həyət işığından gəlir.

Belə hesablamanı əl ilə aparmaq istəmirsinizsə, saytdakı qənaət hesablayıcısına lampa sayını, gündəlik saatı və tarifi yazaraq illik kVt·saat və CO₂ fərqini görə bilərsiniz. Zəfər İşığı lampaları üçün hesabı aparırsınızsa, məhsul səhifəsindəki nominal gücü birbaşa qənaət düsturuna yazın.