LED lampalar haqqında yayılmış miflər

LED qızmır, tez-tez yandırıb-söndürmək onu xarab edir, hamısı gözə zərərlidir — bu fikirlərin hansı doğru, hansı yarımçıqdır, bir-bir ayırırıq.

LED lampalar gündəlik həyata sürətlə daxil oldu və onlarla birlikdə çoxlu fikir də yayıldı. Bəziləri ilk nəsil lampalardan qalma təəssüratdır, bəziləri reklam sözlərinin yanlış anlaşılmasıdır, bəziləri isə yarı doğrudur. Aşağıda ən çox eşidilən fikirləri və onların arxasında nə olduğunu sıralayırıq.

İstilik və parlaqlıq haqqında iki fikir

«LED lampa ümumiyyətlə qızmır» fikri qismən yanlışdır. LED közərmə lampası kimi yüzlərlə dərəcə qızmır və əlinizi yandıracaq qədər isti kolba vermir. Lakin elektrik enerjisinin bir hissəsi yenə də istiliyə çevrilir. Bu istilik çiplərin arxasında və sürücüdə yaranır, lampanın gövdəsindən çıxır. Güclü LED lampanın alüminium hissəsi işlədikdən sonra toxunanda hiss olunacaq dərəcədə isti ola bilər.

Praktik nəticə: LED lampaya da hava lazımdır. Tam qapalı, kiçik plafonlarda istilik yığılır və bu, lampanın ömrünə birbaşa təsir edir.

«Vatt nə qədər çoxdursa, işıq o qədər parlaqdır» fikri isə LED-lər arasında həmişə doğru deyil. Eyni vattlı iki lampa fərqli işıq miqdarı verə bilər, çünki səmərəlilik çiplərdən, optikadan və sürücüdən asılıdır. Parlaqlığı lümen göstərir. Mağazada iki lampanı müqayisə edərkən əvvəl lümenə, sonra vatta baxmaq lazımdır.

«Tez-tez yandırıb-söndürmək LED-i xarab edir»

Bu fikir floresan lampalardan keçib. Floresan və «ekonom» lampalarda hər işə salma elektrodları köhnəldir, ona görə tez-tez açıb-söndürmək onların ömrünü qısaldır. LED çipləri üçün belə mexanizm yoxdur. Açarın hər basılmasında sürücü qısa yük görür, amma adi məişət istifadəsində bu, həlledici amil sayılmır. Dəhliz, anbar və vanna kimi qısa müddətli işıq yandırılan yerlər üçün LED məhz uyğun seçimdir.

Titrəmə və göz sağlamlığı

«Bütün LED lampalar titrəyir» deyiləndə nəzərə almaq lazımdır ki, titrəmə sürücünün keyfiyyətindən asılıdır. Sadə sürücülü lampalarda şəbəkə tezliyi ilə bağlı dalğalanma qala bilər, bu isə gözlə görünməsə də bəzi insanlarda yorğunluq yarada bilər. Yaxşı sürücü cərəyanı hamarlayır. Sadə yoxlama: telefon kamerasını lampaya tutun; ekranda qaçan zolaqlar görünürsə, titrəmə var. Ümumiləşdirmək yox, konkret lampanı yoxlamaq lazımdır.

«LED işığı gözə zərərlidir» fikri isə mavi işıqla bağlıdır. Ağ LED işığı mavi çip və fosfor örtüklə alınır, spektrində mavi komponent var. Amma mavi işıq gün işığında da var və adi məişət parlaqlığında keyfiyyətli lampanın gözə zərərli olduğunu göstərən ümumi qəbul olunmuş əsas yoxdur. Real məsələlər başqadır: çılpaq, parlaq çipə birbaşa baxmaq, titrəmə və axşam saatlarında çox soyuq işıq yuxu rejiminə təsir edə bilər. Axşam üçün isti ağ işıq və diffuzorlu lampa seçmək bu narahatlıqların çoxunu aradan qaldırır.

İşığın rəngi və tətbiq yerləri

«LED yalnız soyuq, ağımtıl işıq verir» təəssüratı ilk nəsil LED-lərdən qalıb. Bu gün LED lampalar isti ağdan (təxminən 2700–3000 K) soyuq ağa qədər geniş diapazonda satılır. Filament tipli LED lampalar isə közərmə lampasının görünüşünü də təkrarlayır.

«LED çilçıraqda və ya dimmerlə işləmir» fikrinə gəldikdə, çilçıraq üçün E14 soketli şam və filament LED lampalar geniş yayılıb. Dimmer məsələsi isə doğrudur, amma yalnız qismən: dimmerlənməyən LED lampa dimmerli xəttdə düzgün işləmir. Qutuda «dimmerlənən» yazılan lampa və LED-ə uyğun dimmer birlikdə normal nəticə verir.

Buna yaxın başqa bir fikir də var: «LED o qədər az işlədir ki, açıq qalması heç nəyə başa gəlmir». Sərf həqiqətən közərmə lampasından azdır, amma sıfır deyil. Ofisdə və ya pilləkən qəfəsində bütün gecə yanıb qalan onlarla lampa il ərzində hiss olunan sərf yaradır. Az sərf LED-i seçmək üçün səbəbdir, işığı söndürməməyə bəhanə deyil.

Mifləri necə yoxlamaq olar

Hər yeni fikir eşidəndə üç suala cavab axtarın: bu, hansı lampa tipinə aiddir (LED, floresan, közərmə); konkret lampanın qutusunda bu barədə nə yazılıb; və sadə bir yoxlama ilə (kamera testi, toxunma, lümen müqayisəsi) təsdiqlənə bilərmi. Çox vaxt mif ya köhnə texnologiyaya aid olur, ya da bütün LED-lərə aşağı keyfiyyətli bir modelin xüsusiyyəti ümumiləşdirilir.

Bu miflər yerli istehsalçının da işinə aiddir: Zaferoğlu Elektrik Zəfər İşığı LED lampalarını 2021-ci ildən Gəncədə hazırlayır. Konkret model haqqında sualınız varsa, ümumi fikirlərə deyil, məhsulun texniki məlumatına əsaslanmaq daha doğrudur.