Mətbəxdə iş səthinin işıqlandırılması: kölgəsiz işıq

Tavan lampası mətbəxdə işləyən insanın arxasında qalır və iş səthinə kölgə salır. Kölgəsiz işığı necə qurmağı və nəyə diqqət etməyi izah edirik.

Mətbəxdə doğrayarkən bıçağın altında kölgə görürsünüzsə, bu, lampanın zəif olmasından çox, onun yanlış yerdə olmasından xəbər verir. Əksər mətbəxlərdə yeganə işıq tavanın ortasındakı svetilnikdir. İnsan isə divar boyunca düzülmüş iş səthinə üzü divara, arxası otağın mərkəzinə dayanır. Beləliklə, işıq arxadan gəlir, bədən və baş isə tam işin aparıldığı yerə kölgə salır. Nə qədər güclü lampa qoysanız da, kölgə yox olmur, sadəcə daha kəskin olur.

Kölgənin səbəbi: işığın istiqaməti

Kölgəsiz işıq üçün işıq mənbəyi insan ilə iş səthi arasında və ya onların üzərində, mümkün qədər səthə yaxın yerləşməlidir. Mətbəxdə bu, ən çox asma şkafların altına quraşdırılan işıq deməkdir. Belə işıq birbaşa masanın üstünə düşür, başın kölgəsi isə geridə, döşəmədə qalır.

Əgər asma şkaf yoxdursa, alternativ yollar var: iş səthinin üzərində divara bərkidilən istiqamətli svetilniklər, tavanda iş səthinə paralel, divara yaxın xətt üzrə düzülmüş spotlar. Spotlar tavanın ortasında yox, iş səthinin ön kənarının təxminən üzərində olanda kölgə minimuma enir.

Şkaf altı işığın növləri

Şkaf altına quraşdırılan işıq üçün bir neçə yayğın həll var:

• LED lent profil daxilində. Alüminium profil və mat örtüklə quraşdırılır, iş səthinə bərabər, uzun işıq zolağı verir. Profil istiliyi yayır və nöqtəli parıltının qarşısını alır.
• Nazik xətti svetilniklər. Hazır korpuslu, bəzən öz açarı olan modellər. Quraşdırılması lentdən sadədir.
• Kiçik dairəvi spotlar. Şkafın dibinə bərabər aralıqla yerləşdirilir. Aralıq böyük olarsa, səthdə işıqlı və tutqun dairələr növbələşir.

Hansı növ seçilirsə seçilsin, işıq mənbəyi şkafın ön kənarına yaxın quraşdırılmalıdır. Divara yaxın qoyulmuş lent əsasən divarın plitəsini işıqlandırır, iş səthinin ön hissəsi isə kölgədə qalır. Ön tərəfdə alçaq bortik və ya profil işığın birbaşa gözə düşməsinin qarşısını alır.

Rəng temperaturu və rəng göstəricisi

Mətbəxdə işıq yalnız görmək üçün deyil, ərzağın vəziyyətini qiymətləndirmək üçün də lazımdır: ətin rəngi, meyvə-tərəvəzin təzəliyi, yeməyin bişmə dərəcəsi. Buna görə iş səthi üçün neytral ağ işıq çox vaxt ən rahat seçimdir. Çox isti işıq yeməyi sarımtıl, çox soyuq işıq isə boz göstərə bilər.

Qablaşdırmada rəng göstərmə indeksi (CRI və ya Ra) yazılıbsa, ona da baxın. Bu rəqəm yüksək olduqca rənglər təbii işığa daha yaxın görünür. İş səthi işığının rəng temperaturu mətbəxin ümumi işığı ilə uyğun olmalıdır, əks halda qarşıdakı şkaflarda və tavanda fərqli çalarlar ləkə kimi görünür.

Təhlükəsizlik və mətbəx şəraiti

Mətbəx elektrik baxımından çətin məkandır: nəm, buxar, yağ hissəcikləri və su mənbəyi bir yerdədir.

• Lavabonun və bişirmə sahəsinin yaxınlığında sıçrayışa davamlı qoruma dərəcəsi olan svetilniklər seçin.
• LED lent üçün aşağı gərginlikli sistem istifadə olunursa, blok şkafın içində havalandırılan və əl çatan yerdə yerləşdirilməlidir — təmir zamanı ona çatmaq lazım olacaq.
• Kabellər plitənin və sobanın isti hissələrindən uzaq keçirilməlidir.
• Vytyajkanın öz işığı var, amma o, yalnız plitənin üzərini işıqlandırır; iş səthinin qalan hissəsi üçün ayrıca işıq lazımdır.

Elektrik birləşmələrini — xüsusən 220 voltluq naqilləri — səlahiyyətli ustaya etdirmək lazımdır. Mətbəxdə naqil birləşmələrinin yağ və nəmdən qorunması uzunmüddətli etibarlılığın şərtidir.

Açar və idarəetmə

İş səthi işığı ümumi işıqdan ayrı idarə olunmalıdır. Axşam çay dəmləmək üçün bütün mətbəxi yandırmaq lazım deyil, bir işıq zolağı kifayətdir. Açar iş səthinə yaxın, əl yaş olanda belə təhlükəsiz toxunula biləcək yerdə olmalıdır. Bəzi profillərdə toxunma və ya əl hərəkəti ilə işləyən açarlar olur; onlar rahatdır, amma yağlı əllə tez-tez istifadə olunduqda təmizliyə daha çox diqqət tələb edir.

Planlaşdırma üçün yoxlama siyahısı

• İş səthinin hər hissəsi — doğrama, yuma, bişirmə yeri — işıq altında qalır.
• İşıq mənbəyi şkafın ön kənarına yaxındır, gözə birbaşa düşmür.
• Rəng temperaturu ümumi işıqla uyğundur, ərzağın rəngi təbii görünür.
• Nəm və buxar olan yerlərdə uyğun qoruma dərəcəli svetilnik istifadə olunub.
• Blok və birləşmələr əl çatan, havalandırılan yerdədir.
• İş səthi işığı ayrıca açarla idarə olunur.

İş səthindən əlavə mətbəxin tavan işığı üçün də Zəfər İşığı seriyasının E27 LED lampaları və spot modelləri seçilə bilər. İş səthi işığı isə adətən şkaf altı profil və ya xətti svetilnik kimi ayrıca planlaşdırılır.